ISO 16890, genel havalandırmada kullanılan hava filtrelerinin nasıl test edileceğini ve hangi sınıfa gireceğini belirleyen uluslararası standarttır. 2016'da yayımlanmış, 2018'de eski Avrupa standardı EN 779'un yerini almıştır. Yeni projelerin teknik şartnamelerinde, cihaz kataloglarında ve filtre etiketlerinde artık "ISO ePM1 %55" veya "ISO Coarse %60" gibi ifadeler görülmektedir.
ISO 16890 neden çıktı?
EN 779, filtre verimini yalnızca tek bir partikül boyutunda (0,4 µm) ölçüyordu. Oysa havadaki kirlilik, sağlık açısından PM1, PM2,5 ve PM10 olarak tanımlanan farklı boyutlardaki partiküllerden oluşur. ISO 16890, filtreleri bu gerçek partikül gruplarına göre değerlendirir. Böylece bir filtrenin şehir havasındaki ince tozu ne kadar tuttuğu doğrudan okunabilir.
ISO 16890'ın dört bölümü
- ISO 16890-1: Teknik özellikler, gereksinimler ve ePM sınıflandırma sistemi.
- ISO 16890-2: Fraksiyonel (partikül boyutuna göre) verim ve hava direncinin ölçülmesi.
- ISO 16890-3: Test tozu yüklenerek gravimetrik verimin (tutma oranının) ve direnç artışının ölçülmesi.
- ISO 16890-4: Filtre medyasının elektrostatik yükünü gidermek için uygulanan koşullandırma yöntemi; böylece filtrenin kullanımdaki en düşük verimi görülür.
ISO 16890 filtre grupları
Standart, filtreleri dört gruba ayırır. Bir filtrenin ePM grubuna girebilmesi için o gruptaki partikülleri en az %50 oranında tutması gerekir.
| Grup | Partikül boyutu | Şart | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| ISO ePM1 | 0,3–1 µm | ePM1 verimi ≥ %50 | İnce filtre; ofis, hastane, temiz hava kademesi |
| ISO ePM2,5 | 0,3–2,5 µm | ePM2,5 verimi ≥ %50 | Orta–ince filtre |
| ISO ePM10 | 0,3–10 µm | ePM10 verimi ≥ %50 | Orta verimli filtre |
| ISO Coarse | Kaba toz | ePM10 verimi < %50 | Ön filtre; G2, G3, G4 EU4 elyaf filtreler |
ePM1 ve ePM2,5 gruplarında filtrenin elektrostatik yükü giderildikten sonraki (minimum) verimi de ayrıca değerlendirilir. Bu şart, yalnızca yeniyken iyi sonuç veren ama zamanla verimi düşen filtrelerin yüksek sınıfta görünmesini engeller.
Test nasıl yapılır?
- Fraksiyonel verim: Filtre test kanalına takılır ve 0,3–10 µm aralığındaki partiküllerle hangi boyutta ne kadar tuttuğu ölçülür.
- Koşullandırma: Filtre medyasının elektrostatik yükü giderilir ve ölçüm tekrarlanır.
- Hesaplama: Yeni ve koşullandırılmış ölçümlerin ortalamasından, tipik şehir havası partikül dağılımına göre ePM1, ePM2,5 ve ePM10 verimleri hesaplanır.
- Kaba toz testi: ePM10 verimi %50'nin altında kalan filtreler ISO Coarse grubuna girer. Bu filtrelere test tozu yüklenir ve tutma oranı (gravimetrik verim) ölçülür.
Sonuçlar %5'lik adımlarla aşağı yuvarlanarak yazılır. Örneğin ePM10 verimi %63 ölçülen bir filtre "ISO ePM10 %60" olarak etiketlenir.
Filtre etiketi nasıl okunur?
- ISO ePM1 %70: 1 µm ve altındaki partiküllerin en az %70'ini tutan ince filtre.
- ISO ePM10 %55: 10 µm ve altındaki partiküllerin en az %55'ini tutan orta verimli filtre.
- ISO Coarse %60: Test tozunun en az %60'ını tutan kaba toz ön filtresi. Klima santrallerinde kullanılan G4 rulo elyaf filtre genellikle bu aralıktadır.
ISO 16890 ve EN 779 karşılaştırması
İki standart farklı test yöntemleri kullandığı için birebir dönüşüm yoktur. Aşağıdaki değerler sektörde yaygın kullanılan yaklaşık karşılıklardır; kesin değer ürünün test raporundan okunmalıdır.
| EN 779 | Eski EU | ISO 16890 (yaklaşık) |
|---|---|---|
| G2 | EU2 | ISO Coarse ~%30–45 |
| G3 | EU3 | ISO Coarse ~%45–55 |
| G4 | EU4 | ISO Coarse ~%55–65 ve üzeri |
| M5 | EU5 | ISO ePM10 ~%50–65 |
| M6 | EU6 | ISO ePM2,5 ~%50–65 |
| F7 | EU7 | ISO ePM1 ~%50–65 |
| F8–F9 | EU8–EU9 | ISO ePM1 ~%65–80 ve üzeri |
Elyaf filtreler ISO 16890'da nereye girer?
Sentetik elyaf ön filtreler (G2, G3, G4 EU4) kaba tozu tutmak için tasarlanır ve ISO 16890'da ISO Coarse grubunda yer alır. Bu filtrelerin görevi, arkalarındaki ePM10, ePM2,5 veya ePM1 sınıfı ince filtreleri ve cihaz bataryalarını korumaktır. İyi seçilmiş bir ön filtre, pahalı ince filtrelerin değişim süresini belirgin şekilde uzatır. Ayrıntılı bilgi için G4 EU4 filtre sınıfı rehberine bakabilirsiniz.
Şartnamede ISO 16890 sınıfı yazıyorsa
- "ISO Coarse %60" veya üzeri isteniyorsa G4 EU4 sınıfı rulo elyaf, panel filtre veya torba filtre uygundur.
- "ISO Coarse %45–50" gibi daha düşük bir değer isteniyorsa G3 rulo elyaf genellikle yeterlidir.
- ePM sınıfları ince filtre kademesini gösterir; bu kademenin önünde de çoğunlukla bir G4 ön filtre kullanılır.
Tüm standartların özeti için Hava Filtresi Standartları rehberine, sınıfların kullanım yerleri için Filtre Sınıfları sayfasına bakabilirsiniz. Şartnamenizdeki sınıfın hangi ürüne karşılık geldiğinden emin değilseniz ilgili satırı WhatsApp'tan gönderin.
Sık Sorulan Sorular
ISO 16890 hangi standardın yerini aldı?
ISO 16890, 2018 yılında Avrupa'da EN 779:2012 standardının yerini almıştır. Bir süre iki standart birlikte kullanılmış, ardından EN 779 yürürlükten kaldırılmıştır.
ISO ePM1 ne demek?
ISO ePM1, filtrenin 1 µm ve altındaki partikülleri tutma verimini gösterir. Bir filtrenin ePM1 grubuna girebilmesi için bu verimin en az %50 olması gerekir.
ISO Coarse hangi filtreler için kullanılır?
ISO Coarse, ePM10 verimi %50'nin altında kalan kaba toz ön filtreleri için kullanılır. G2, G3 ve G4 EU4 elyaf filtreler bu gruptadır.
G4 filtre ISO 16890'da ne olarak geçer?
G4 EU4 filtreler genellikle ISO Coarse grubunda yer alır ve tipik olarak yaklaşık %60 ve üzeri tutma oranıyla belirtilir. Kesin değer ürünün test raporundan okunmalıdır.
ISO 16890 sonuçları neden 5'in katı?
Standart, verim değerlerinin %5'lik adımlarla aşağı yuvarlanarak yazılmasını ister. Bu nedenle etiketlerde %55, %60, %65 gibi değerler görülür.
Bu rehber, 2015'ten beri elyaf filtre tedarik eden Focal Filtre teknik ekibi tarafından hazırlanmıştır. Sorularınız için WhatsApp 0530 953 91 88.
